Dunpleister aanbrengen: stap voor stap en veelgemaakte fouten

Dunpleister breng je aan in een laag van ongeveer 1 tot 3 mm, in twee bewerkingen: eerst opzetten met een spaan, daarna binnen dezelfde werkgang uitvlakken voordat het materiaal begint te binden. De werkbare tijd van aangemaakt dunpleister ligt meestal tussen 40 en 90 minuten, afhankelijk van temperatuur en zuiging van de ondergrond, en per mm laagdikte heeft de wand ongeveer 1 tot 2 dagen droogtijd nodig voordat je kunt schilderen. Werk je in een nieuwbouwwoning, dan geldt over het hele stucwerk 21 procent btw. Een stukadoor rekent voor dunpleister op vlakke gips- of betonwanden doorgaans 10 tot 18 euro per m2 inclusief 21 procent btw; zie de kostenpagina voor de opbouw van dat tarief.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Voor dunpleister heb je weinig gereedschap nodig, maar wel het juiste: een schone mortelkuip, een dwangmenger of mengspindel op een krachtige machine, een pleisterspaan van 30 tot 40 cm, een kleiner opzetspaan of troffel, een schuurspons of schuurpad met korrel 120 tot 180, en een emmer schoon water. Verder een geschikte voorstrijk (primer) die past bij de ondergrond: een sterk zuigende ondergrond zoals gipsblokken vraagt een andere primer dan glad, dichtbeton. Zorg dat de ruimte tussen ongeveer 5 en 25 graden is, dat er geen zon of kachel direct op de wand staat en dat je kunt ventileren zonder dat er een harde luchtstroom langs de verse pleister trekt. Dek vloeren en kozijnen af: dunpleister spat en is na uitharding lastig te verwijderen.

Stap 1: ondergrond controleren en voorbehandelen

Dunpleister volgt de ondergrond exact, dus alles wat je niet vooraf oplost blijft zichtbaar. Controleer of de wand droog, stofvrij, vetvrij en voldoende vlak is: bij nieuwbouw betekent dit vooral naden tussen gipsblokken of gipsplaten controleren, uitstekende mortelresten of gietnaden afsteken en gaten dieper dan enkele millimeters eerst vullen met een reparatiemortel of vulmiddel. Verwijder losse deeltjes met een spaan of stofzuiger. Breng daarna de voorstrijk aan en laat die volledig drogen, meestal 2 tot 4 uur. De primer heeft twee functies: hij remt het te snelle wegzuigen van water uit de pleister en verbetert de aanhechting op gladde vlakken. Werk je op een betonwand met resten ontkistingsolie, dan moet die eerst chemisch of mechanisch verwijderd worden, anders hecht geen enkele primer betrouwbaar.

Stap 2: dunpleister aanmaken

Goed aanmaken bepaalt meer dan de helft van het eindresultaat. Doe altijd eerst het water in de kuip en strooi daarna het poeder erin, nooit omgekeerd, anders krijg je droge klonten op de bodem. Houd je aan de mengverhouding op de zak: gemiddeld ligt die rond 1 deel water op 2 tot 2,5 delen poeder in gewicht, maar dat verschilt per product. Meng 2 tot 3 minuten machinaal tot een klontvrije, romige massa, laat de specie 5 tot 10 minuten rijpen en meng daarna kort door zonder extra water toe te voegen. Maak niet meer aan dan je in de werkbare tijd kwijt kunt, ongeveer 8 tot 12 m2 per menging voor een geoefende werker. Werk met schoon gereedschap: resten uitgehard materiaal versnellen het binden van de nieuwe specie merkbaar.

Stap 3: opzetten en uitvlakken

Zet de pleister op in banen van boven naar beneden, met de spaan onder een hoek van ongeveer 30 graden en met stevige druk, zodat je een gesloten laag van 1 tot 3 mm krijgt. Werk per wandvlak in één keer door tot een natuurlijke onderbreking, bijvoorbeeld een hoek of kozijn, zodat er geen aanzet midden in het vlak ontstaat. Vlak daarna hetzelfde vlak uit met een schone, brede spaan: haal het overschot weg en vul de holtes op met wat je afneemt. Na 20 tot 60 minuten, zodra het oppervlak matteert maar nog niet hard is, ga je er nog een keer strak over. Blijf niet doorwerken in materiaal dat al begint te binden, want dan trek je krassen en lange strepen in het vlak die na het schilderen extra opvallen.

Stap 4: nabewerken, drogen en schilderklaar maken

De laatste bewerking bepaalt of de wand geschikt is voor een matte muurverf of ook voor glansverf en strijklicht. Is de wand na het strak zetten nog niet gelijkmatig, dan schuur je hem na volledige uitharding licht op met korrel 120 tot 180 en stof je zorgvuldig af; schuur nooit vochtig materiaal, want dan pluist het oppervlak op. Reken op 1 tot 2 dagen droogtijd per millimeter laagdikte bij normale omstandigheden, in de praktijk vaak 2 tot 5 dagen voordat je kunt schilderen. Ventileer gelijkmatig en zet geen bouwdroger vlak op de wand: te snel drogen geeft krimpscheurtjes. Voor het schilderen breng je een voorstrijk of verdunde grondlaag aan, omdat verse pleister nog steeds zuigt.

Zeven veelgemaakte fouten

1. Te dikke laag opzetten. Boven ongeveer 3 mm droogt dunpleister ongelijkmatig en krimpt hij, met haarscheurtjes als gevolg. Meerdere millimeters overbruggen doe je met een vullaag, niet met dunpleister.
2. Poeder in de kuip en dan water erbij. Dit geeft klonten die je er later niet meer uit mengt en die als bultjes in het vlak terechtkomen.
3. Extra water toevoegen aan specie die begint te binden. De pleister lijkt weer werkbaar, maar verliest sterkte en hecht slechter.
4. Voorstrijk overslaan of de verkeerde kiezen. Op sterk zuigende gipsblokken droogt de pleister dan te snel uit, op glad beton laat hij los.
5. Werken bij te lage of te hoge temperatuur. Onder ongeveer 5 graden bindt het materiaal niet goed uit, in de volle zon of bij een kachel op de wand krijg je scheurvorming.
6. Aanzetten midden in een wandvlak. Elke onderbreking waar de vorige baan al is aangetrokken blijft zichtbaar in strijklicht.
7. Te vroeg schilderen. Verf op nog vochtige pleister geeft vlekken, slechte aanhechting en soms schimmelplekken.

Zelf doen of een stukadoor inschakelen

Dunpleister is voor een doe-het-zelver het lastigste stucwerk om vlak te krijgen, omdat je in één werkgang moet opzetten, uitvlakken en strak zetten voordat het materiaal bindt. Op een kleine wand van 5 tot 10 m2 is dat te leren; op een hele woonkamer met strijklicht van grote raampartijen zie je onervarenheid meteen terug. Een professionele stukadoor haalt in nieuwbouw meestal 40 tot 80 m2 per dag en werkt met een vlakheidsniveau dat past bij de afgesproken oplevering. Materiaalkosten liggen rond 2 tot 5 euro per m2 inclusief 21 procent btw, dus het verschil met uitbesteden zit vooral in arbeid en risico op herstelwerk. Wil je weten wat jouw wanden kosten, gebruik dan de calculator voor een indicatie; de definitieve prijs volgt altijd na een foto-check of opname. Of je nu zoekt op stukadoor of stucadoor: vraag altijd naar het afgesproken afwerkniveau, want dat bepaalt de prijs meer dan de vierkante meters.

Veelgestelde vragen

Hoe dik mag je dunpleister aanbrengen?

Dunpleister breng je aan in een laag van ongeveer 1 tot 3 mm, afhankelijk van het product en de ondergrond. Dunner dan 1 mm krijg je geen gesloten, dekkende laag en blijven kleurverschillen van de ondergrond doorschijnen. Dikker dan ongeveer 3 mm droogt de laag ongelijkmatig en krimpt hij te veel, wat haarscheurtjes en holle plekken geeft. Moet je grotere onvlakheden overbruggen, bijvoorbeeld 5 tot 10 mm, dan werk je eerst met een vullaag of reparatiemortel en pas daarna met dunpleister als afwerklaag. Controleer de wand vooraf met een rei of lange lat: zie je gaten dieper dan een paar millimeter, dan is voorwerk nodig. De exacte minimum- en maximumdikte staat altijd op de zak van het product dat je gebruikt.

Hoe lang moet dunpleister drogen voordat je kunt schilderen?

Reken op ongeveer 1 tot 2 dagen droogtijd per millimeter laagdikte, in de praktijk dus vaak 2 tot 5 dagen voor een laag van 2 tot 3 mm. Bij lage temperaturen, hoge luchtvochtigheid of slechte ventilatie kan dat oplopen tot een week of langer. Belangrijk is gelijkmatig ventileren zonder de wand geforceerd te drogen: een bouwdroger of kachel recht op het stucwerk gericht laat de buitenkant te snel uitdrogen en geeft krimpscheurtjes. Twijfel je of de wand droog is, dan zie je dat aan de kleur: vochtige plekken zijn donkerder. Breng voor het schilderen altijd eerst een voorstrijk of verdunde grondlaag aan, omdat verse pleister nog zuigt en verf anders vlekkerig droogt.

Hoe maak je dunpleister aan?

Doe eerst schoon, koud water in een schone kuip en strooi daarna het poeder erin, nooit omgekeerd. Houd je aan de mengverhouding op de zak, gemiddeld rond 1 deel water op 2 tot 2,5 delen poeder in gewicht. Meng 2 tot 3 minuten machinaal met een mengspindel tot een romige, klontvrije massa, laat de specie 5 tot 10 minuten rijpen en meng daarna kort door zonder extra water toe te voegen. Maak niet meer aan dan je binnen de werkbare tijd van 40 tot 90 minuten kunt verwerken, ongeveer 8 tot 12 m2 per menging. Gebruik altijd schoon gereedschap, want resten uitgehard materiaal laten de nieuwe specie sneller binden.

Waarom krijg ik strepen en krassen in mijn dunpleister?

Strepen en krassen komen bijna altijd doordat je doorwerkt in materiaal dat al begint te binden. Zodra de pleister aantrekt, sleep je met de spaan korreltjes half uitgehard materiaal door het verse vlak. Werk daarom per wandvlak in één keer door en zet het pas een tweede keer strak wanneer het oppervlak matteert, meestal na 20 tot 60 minuten. Andere oorzaken zijn een vuile of beschadigde spaan met een bramme rand, klontjes uit slecht gemengde specie, en water bijgooien in specie die al aan het binden was. Lichte strepen kun je na volledige uitharding wegschuren met korrel 120 tot 180, maar diepe krassen vraagt een dunne herstellaag over het hele vlak.

Wat kost dunpleister aanbrengen door een stukadoor?

Voor dunpleister op vlakke gips- of betonwanden in nieuwbouw ligt de prijs doorgaans tussen 10 en 18 euro per m2 inclusief 21 procent btw. In nieuwbouw geldt namelijk het hoge btw-tarief, ook op de door de stukadoor verwerkte materialen. Is de woning ouder dan twee jaar, dan mag 9 procent btw worden gerekend en valt het bedrag lager uit. De prijs hangt af van de vlakheid van de ondergrond, het gevraagde afwerkniveau, de hoeveelheid hoeken, kozijnen en plafondaansluitingen, en of voorwerk zoals vullen of afsteken nodig is. Materiaal alleen kost ongeveer 2 tot 5 euro per m2 inclusief btw. Elke prijs blijft een indicatie tot een foto-check of opname ter plaatse.