Gaten in de muur vullen en onzichtbaar wegwerken

Gaten in de muur vul je in drie stappen: uitkrabben en ontstoffen, vullen met een gips- of acrylvulmiddel in lagen van maximaal 1 cm, en na drogen schuren met korrel 120 tot 180. Voor pluggaten tot ongeveer 10 mm is een tube vulmiddel van 5 tot 12 euro (incl. btw) genoeg; laat je een hele wand herstellen en opnieuw afwerken, dan reken je op 12 tot 25 euro per m2 (incl. 9 procent btw bij een woning ouder dan 2 jaar).

Het verschil tussen een reparatie die je ziet en een die je niet ziet zit bijna nooit in het vullen zelf, maar in de nabewerking: vlak schuren, de rand uitvegen en de plek mee-egaliseren met de rest van de wand. Hieronder staat per gattype wat werkt, hoe lang het moet drogen en wanneer een stukadoor goedkoper uitpakt dan tien losse reparaties.

Welk vulmiddel hoort bij welk gat

De keuze van het vulmiddel hangt af van twee dingen: hoe diep het gat is en of de plek kan bewegen. Voor gaten tot 1 cm werkt gipsvulmiddel of kant-en-klaar vulmiddel uit een tube; is het gat dieper, dan bouw je het op in lagen omdat een dikke laag in één keer tijdens het drogen krimpt en scheurt. Zit het gat in een naad, een hoek of langs een plafond, dan hoort daar geen gips maar flexibele acrylkit, want die blijft elastisch als het gebouw werkt. Vier praktische situaties:

Pluggaten en schroefgaten (3 tot 10 mm): gipsvulmiddel of vulmiddel uit een tube. Droogt in 30 tot 60 minuten, krimpt licht, dus vul iets bol en schuur vlak.
Beschadigingen tot 3 cm diep: gipspoeder dat je zelf aanmaakt met water. Breng dit in twee lagen aan van maximaal 1 cm, anders scheurt de vulling tijdens het drogen.
Gaten door gipsplaat heen (bijvoorbeeld een uitgescheurd ophangsysteem): een gipsplaatpatch of een stukje gipsplaat achter het gat zetten, daarna vullen. Alleen vulmiddel zakt weg in de holle ruimte.
Naden en hoeken die meebewegen: flexibele acrylkit, niet gips. Gips in een bewegende naad scheurt binnen een jaar weer open.

Gebruik geen siliconenkit op een plek die je later wilt overschilderen: verf houdt daar niet op.

Zo vul je een gat in 5 stappen

Een gat vullen kost per plek nog geen vijf minuten werk, maar de reparatie slaagt of mislukt in de voorbereiding. Losse randen die je laat zitten breken later alsnog uit, stof in het gat werkt als scheidingslaag waardoor de vulling loskomt, en een sterk zuigende ondergrond trekt het water zo snel uit het vulmiddel dat het niet uithardt maar verpoedert. Reken dus meer tijd voor het uitkrabben, ontstoffen en voorbehandelen dan voor het vullen zelf, en houd rekening met droogtijd: bij diepere gaten is dat 12 tot 24 uur voordat je kunt schuren. Werk in deze volgorde:

Krab losse randen en pluggaten uit met een schroevendraaier of stanleymes tot je vaste ondergrond voelt.
Stofzuig het gat uit. Stof werkt als scheidingslaag, waardoor de vulling later loslaat.
Maak sterk zuigende ondergronden (oud gips, kalkpleister) licht vochtig met een spons, of gebruik een voorstrijkmiddel.
Vul in lagen van maximaal 1 cm, iets bol, en trek af met een plamuurmes van minimaal 6 cm breed.
Laat volledig drogen (bij diepere gaten 12 tot 24 uur) en schuur met korrel 120, daarna 180. Voel met je hand: je oog liegt eerder dan je vingertoppen.

Waarom je de reparatie na het schilderen toch ziet

Een gevulde plek valt na het schilderen meestal op omdat het vulmiddel anders zuigt dan de omliggende muur, niet omdat de vulling scheef zit. Vulmiddel is poreuzer dan een oude, al een paar keer geverfde wand, dus de verf trekt er dieper in en de plek wordt matter of donkerder. Stukadoors noemen dat doorslaan. Bij strijklicht, dus zonlicht of een lamp die vlak langs de wand valt, zie je het extra sterk. De oplossing zit in het gelijktrekken van de zuiging en in de manier waarop je de verf aanbrengt.

Drie manieren om dat te voorkomen:

Strijk de gevulde plek voor met een voorstrijkmiddel dat de zuiging gelijktrekt.
Rol daarna de hele wand van hoek tot hoek, niet alleen de reparatie. Een plaatselijk bijgewerkte plek blijft bij strijklicht zichtbaar.
Bij een structuurafwerking zoals spachtelputz of een gerolde structuur moet je de structuur ter plekke nabootsen. Dat lukt zelden bij één plek; meestal is een hele wand overzetten het enige nette resultaat.

Gaten of scheuren: het is niet hetzelfde probleem

Een gat is mechanische schade zonder bouwkundige oorzaak, een scheur is bijna altijd het gevolg van beweging, krimp of vocht. Dat verschil bepaalt de aanpak: een gat mag je gewoon dichtmaken, een scheur moet je eerst begrijpen. Vul je een scheur alsof het een pluggat is, dan komt hij terug zodra de constructie of het vochtgehalte weer beweegt, vaak binnen een jaar en op precies dezelfde lijn. Bij scheuren hoort dus eerst de vraag waar de spanning vandaan komt en pas daarna het herstel: een uitgeslepen V-groef met flexibel materiaal, of een wapeningsband over de scheur als die door twee verschillende materialen loopt.

Vuistregel: alles wat rond, vierkant of afgebrokkeld is, vul je. Alles wat lang en lijnvormig is, onderzoek je eerst.

Wat kost het als je het laat doen

Een stukadoor rekent voor klein herstelwerk meestal een uurtarief van 25 tot 45 euro (incl. btw) of een minimumbedrag voor een voorrijopdracht van 75 tot 150 euro (incl. btw). Losse gaten vullen is voor een vakman zelden rendabel als losse klus; vaak combineer je het met het opnieuw afwerken van de wand. Rekenvoorbeeld: een wand van 3 bij 2,6 meter is 7,8 m2. Tegen 12 tot 25 euro per m2 komt herstellen plus opnieuw afwerken uit op ongeveer 95 tot 195 euro (incl. 9 procent btw). Voor een handvol pluggaten ben je met een tube van 5 tot 12 euro dus vrijwel altijd goedkoper uit, maar bij tien of meer gaten op één wand ligt het omslagpunt snel bij de vakman.

Voor een volledige wand geldt bij een woning ouder dan 2 jaar het verlaagde btw-tarief van 9 procent op arbeid en de door de stukadoor verwerkte materialen. Bij nieuwbouw jonger dan 2 jaar is dat 21 procent. Een overzicht van tarieven per soort werk staat op de kostenpagina, en met de calculator krijg je in ongeveer een minuut een indicatie voor jouw wand of ruimte. Die bedragen blijven een indicatie tot een stukadoor foto's heeft gezien of langs is geweest: de staat van de ondergrond bepaalt het meeste.

Wanneer je beter een stukadoor of stucadoor belt

Bel een vakman zodra het aantal of het formaat van de gaten groter is dan wat je met een tube oplost. Concrete signalen:

Meer dan tien gaten op één wand, of gaten breder dan 5 cm.
Een structuur- of sierafwerking die je niet kunt nabootsen.
Vochtige, poederige of afbrokkelende randen rond het gat: dan zit het probleem in de pleisterlaag, niet in het gat.
Je wilt een egale, glad afgewerkte wand zonder zichtbare overgangen. Een dunne renovatielaag over de hele wand geeft dan een beter resultaat dan tien losse reparaties.

Beide spellingen kom je online tegen, stukadoor en stucadoor; het gaat om hetzelfde vak.

Veelgestelde vragen

Waarmee kun je gaten in de muur vullen?

Voor pluggaten en kleine beschadigingen tot ongeveer 1 cm gebruik je gipsvulmiddel of kant-en-klaar vulmiddel uit een tube (5 tot 12 euro incl. btw). Voor diepere gaten, tot ongeveer 3 cm, gebruik je aangemaakt gipspoeder in lagen van maximaal 1 cm, zodat de vulling tijdens het drogen niet scheurt. Zit het gat helemaal door een gipsplaat heen, dan zet je eerst een gipsplaatpatch of een stukje plaat achter het gat, anders zakt het vulmiddel weg in de holle ruimte. Voor naden en hoeken die kunnen bewegen gebruik je flexibele acrylkit in plaats van gips: gips in een bewegende naad scheurt vaak binnen een jaar weer open. Siliconenkit is af te raden op alles wat je later wilt overschilderen, want verf hecht er niet op.

Hoe lang moet vulmiddel drogen voor je gaat schuren?

Een pluggat met tubevulmiddel is meestal na 30 tot 60 minuten schuurbaar. Bij dieper gevulde plekken en aangemaakt gips reken je op 12 tot 24 uur, langer in een koude of slecht geventileerde ruimte. Schuur je te vroeg, dan smeer je de vulling uit en krijg je een holle plek die je na het schilderen alsnog ziet. Test met je vingertoppen of het oppervlak koel aanvoelt: koel betekent dat er nog vocht in zit.

Waarom zie je de gevulde plek na het schilderen nog?

Vulmiddel zuigt sterker dan de omliggende muur, waardoor de verf daar dieper intrekt en de plek matter of donkerder lijkt. Stukadoors noemen dat doorslaan. Strijk de reparatie voor met voorstrijkmiddel dat de zuiging gelijktrekt en rol daarna de hele wand van hoek tot hoek in plaats van alleen de plek zelf. Bij een structuurafwerking is één plek bijna nooit onzichtbaar te maken; dan is de hele wand overzetten het enige nette resultaat.

Kun je een scheur op dezelfde manier vullen als een gat?

Nee. Een gat is mechanische schade zonder bouwkundige oorzaak, een scheur ontstaat door beweging, krimp of vocht. Vul je een scheur met gewoon vulmiddel, dan komt hij vaak binnen een jaar op dezelfde lijn terug. Bij scheuren zoek je eerst de oorzaak en gebruik je daarna een uitgeslepen V-groef met flexibel materiaal of een wapeningsband.

Wat kost het om een stukadoor gaten te laten vullen?

Reken op een uurtarief van 25 tot 45 euro of een minimumbedrag van 75 tot 150 euro per bezoek, beide inclusief btw. Laat je de hele wand herstellen en opnieuw afwerken, dan zit je meestal op 12 tot 25 euro per m2 inclusief 9 procent btw bij een woning ouder dan 2 jaar; voor een wand van 7,8 m2 is dat ongeveer 95 tot 195 euro. Bij nieuwbouw jonger dan 2 jaar geldt 21 procent btw. Dit blijven indicaties tot een stukadoor foto's heeft gezien of is langs geweest.