Afzuigkap in het plafond: doorvoer maken en het stucwerk netjes afwerken

Een plafondafzuigkap vraagt een doorvoer van meestal 125 tot 150 mm in het plafond, plus ruimte voor het kanaal erboven. Het stucwerk rond die doorvoer laat je meestal in twee gangen herstellen: uitvlakken en dun overzetten, wat bij een enkel gat vaak neerkomt op 45 tot 120 euro inclusief 9 procent btw als losse klus, of 90 tot 200 euro inclusief btw wanneer een groter deel van het plafond mee moet.

Waarom een plafondafzuigkap extra aandacht vraagt

Een afzuigkap in het plafond hangt zelden op de plek waar het plafond dat toevallig toelaat. Je hebt drie dingen nodig: een gat voor de kap zelf, een route voor het luchtkanaal naar buiten of naar een bestaand kanaal, en stroom. Bij een gestuct plafond betekent dat vrijwel altijd dat er stucwerk beschadigd raakt, want een zaagsnede in stuc scheurt aan de randen en de motor van een plafondunit zit vaak in een verlaagd deel of tussen de balken. Wie eerst zaagt en daarna nadenkt over de afwerking, houdt een zichtbare rand of een golvend vlak over precies op de plek waar het licht overheen strijkt. De volgorde is dus altijd: eerst bepalen waar het kanaal kan lopen, dan het plafond openen, dan installeren en pas als laatste stukadoren.

De doorvoer maken: maatvoering en type plafond

De maat van de doorvoer volgt uit het kanaal, niet uit de kap: bij 125 mm buis houd je circa 130 tot 140 mm nodig, bij 150 mm buis circa 155 tot 165 mm. Het opengaan van het plafond verloopt per ondergrond anders. In een gipsplaten plafond zaag je met een gatzaag of decoupeerzaag en kun je later een strook plaat bijzetten. In een gestuct steenachtig plafond (beton of een oude ondervloer) is een diamantkroon nodig en is de kans op afbrokkelen groter. Zit er riet- of stucwerk op een houten balklaag, dan open je bij voorkeur tot aan de balken en herstel je met een plaat, omdat oud stuc rond een klein gat blijft loskomen. Controleer voor je zaagt waar leidingen liggen en of het gat niet in een balk of vloerlijn valt: verplaatsen kost tien minuten, een herstelde balk kost dagen.

Het stucwerk netjes afwerken rond kap en kanaal

Netjes afwerken betekent dat de nieuwe randen ingebed worden in wapening, niet alleen dichtgesmeerd. De stukadoor vult eerst de holtes en naden met een gips- of stucvuller, legt daarna glasvlies of wapeningsgaas over de overgang tussen oud en nieuw materiaal en zet het geheel dun over met een fijne stuclaag. Zo loopt de spanning tussen nieuw plaatmateriaal en oud stuc niet in een rechte lijn terug omhoog als scheur. Rond de kap zelf werk je tot enkele millimeters vanaf de rand, zodat de sierring of het frame de laatste overgang dekt. Vraag je stukadoor of hij het hele vlak dun overzet of alleen plaatselijk bijwerkt: bij een glad plafond in strijklicht is plaatselijk bijwerken bijna altijd zichtbaar en is een volledige dunne laag over het vlak de nettere keuze. Bij een structuurplafond, bijvoorbeeld spachtelputz, moet de structuur worden nagebootst en blijft een klein verschil in korrel mogelijk.

Kosten en btw voor dit werk

Reken voor het stucdeel op 45 tot 120 euro inclusief 9 procent btw voor het herstel rond een enkele doorvoer, en op 20 tot 35 euro per m2 inclusief btw als het hele plafond dun overgezet wordt. Het 9 procent-tarief geldt voor arbeid en de door de stukadoor verwerkte materialen bij een woning die ouder is dan twee jaar; bij nieuwbouw jonger dan twee jaar is het 21 procent. Let op: het plaatsen van gipsplaten of het aanbrengen van een verlaagd plafond valt onder 21 procent, ook in een oude woning, omdat dat geen stukadoorswerk is. Het zagen, aansluiten van het kanaal en de elektra reken je apart via installateur of elektricien. Wil je een indicatie voor het plafond als geheel, kijk dan op de kostenpagina of vul je maten in bij de calculator. Elke prijs blijft een indicatie tot er foto's of een opname zijn: de staat van het bestaande stuc bepaalt hier het meeste.

Wie doet wat, en in welke volgorde

Plan drie bezoeken in plaats van één, dan blijft de afwerking netjes. Eerst de installateur of keukenmonteur die het gat maakt en het kanaal legt, daarna eventueel een klusser voor het dichtzetten met plaatmateriaal als er een groot vlak open is, en als laatste de stucadoor die het vlak sluit. Laat het stucwerk pas doen als de kap of het frame los kan of al gemonteerd is met bescherming eromheen, en spreek af wie de ring afdicht met kit. Belangrijk detail: gips droogt en krimpt, dus laat na het vullen minimaal een dag zitten voordat de eindlaag komt. Wil je later schilderen, wacht dan tot het stucwerk droog en licht van kleur is, meestal na 5 tot 10 dagen afhankelijk van dikte en ventilatie.

Veelgemaakte fouten

1. Het gat zagen voordat duidelijk is waar het kanaal naar buiten kan.
2. De doorvoer te ruim maken, waardoor de sierring de rand niet meer dekt.
3. Zonder wapening dichtsmeren, met een haarscheur langs de oude rand als gevolg.
4. Alleen plaatselijk bijwerken op een glad plafond onder strijklicht.
5. De kap monteren voordat het stucwerk droog is, waardoor er stucresten in de motor komen.
6. Vergeten dat plaatwerk onder 21 procent btw valt en stucwerk onder 9 procent, waardoor de offerte niet klopt.

Veelgestelde vragen

Hoe groot moet het gat in het plafond voor een afzuigkap zijn?

De doorvoer volgt de diameter van het luchtkanaal, niet die van de kap. Bij een kanaal van 125 mm houd je ongeveer 130 tot 140 mm aan, bij 150 mm ongeveer 155 tot 165 mm. Iets ruimte is nodig om de buis spanningsvrij door te voeren, maar te ruim is ongunstig: de sierring of het frame van de kap moet de rand nog kunnen dekken, anders zie je het herstelde stucwerk. Voor de kap of unit zelf geldt de maat uit de montagehandleiding; die is vaak rechthoekig en vraagt een uitsparing in het plaatwerk. Controleer altijd eerst of het gat niet in een balk, leiding of vloerlijn valt, want een paar centimeter opschuiven kost niets en scheelt veel herstelwerk.

Wat kost het herstellen van stucwerk rond een plafondafzuigkap?

Voor het herstel rond een enkele doorvoer reken je meestal 45 tot 120 euro inclusief 9 procent btw, als losse klus vaak gecombineerd met ander werk omdat een stukadoor voor een half uur niet apart komt. Moet een groter deel van het plafond open, dan zit je eerder op 90 tot 200 euro inclusief btw. Wordt het hele plafond dun overgezet om kleurverschil en zichtbare randen te voorkomen, reken dan op 20 tot 35 euro per m2 inclusief btw. Het 9 procent-tarief geldt bij woningen ouder dan twee jaar. Deze bedragen blijven indicaties tot er foto's of een opname zijn, omdat de staat van het bestaande stuc en de structuur bepalen hoeveel werk nodig is.

Kun je een gat in een gestuct plafond onzichtbaar wegwerken?

Bij een glad plafond is een vrijwel onzichtbaar resultaat haalbaar, maar alleen als het hele vlak dun wordt overgezet. Plaatselijk bijwerken laat op glad wit stucwerk in strijklicht bijna altijd een licht verschil in vlakheid of glans zien. De werkwijze is: naden en holtes vullen, glasvlies of wapeningsgaas over de overgang tussen nieuw en oud materiaal, en daarna een fijne eindlaag over het vlak. Bij een structuurafwerking zoals spachtelputz moet de korrel worden nagebootst; dat lukt goed, maar een klein verschil blijft mogelijk. Vraag je stukadoor dus vooraf of hij plaatselijk bijwerkt of het vlak sluit, en laat dat in de offerte zetten.

Betaal ik 9 of 21 procent btw over dit werk?

Over het stucwerk betaal je 9 procent btw als je woning ouder is dan twee jaar; dat tarief geldt voor de arbeid en de materialen die de stukadoor zelf verwerkt. Bij nieuwbouw jonger dan twee jaar is het 21 procent. Het plaatsen van gipsplaten, het maken van een verlaagd plafond en het aanleggen van het luchtkanaal en de elektra vallen onder 21 procent, ook in een oudere woning, omdat dat geen stukadoorswerk is. Staat er op één offerte zowel plaatwerk als stucwerk, dan moeten de tarieven gesplitst worden weergegeven. Twijfel je over de leeftijd van de woning, controleer dan het bouwjaar in het Kadaster of de BAG.

Moet de afzuigkap eerst gemonteerd worden of eerst het stucwerk?

De doorvoer en het kanaal komen eerst, het stucwerk als laatste. Zo kan de stukadoor tot dicht bij de rand werken en hoeft er niets meer opengebroken te worden. De kap of unit zelf hang je bij voorkeur pas op na het stucwerk, of je dekt hem goed af, want stucstof en spatten zijn slecht voor motor en filter. Houd rekening met droogtijd: na het vullen met gips minimaal een dag voordat de eindlaag komt, en na het stucwerk meestal 5 tot 10 dagen voordat je kunt schilderen, afhankelijk van laagdikte en ventilatie. Plan de drie partijen dus achter elkaar in en spreek af wie de sierring uiteindelijk afkit.