Schimmel op de muur verwijderen: oorzaken, aanpak en stucen na schimmel

Schimmel op een muur verwijder je door eerst de vochtbron weg te nemen en daarna de aanslag te reinigen met een schimmelverwijderaar of een oplossing van chloor (ongeveer 1 deel bleek op 10 delen water). Behandel je alleen de vlek en niet de oorzaak, dan komt de schimmel bij de meeste woningen binnen enkele weken tot maanden terug. Opnieuw stucen of schilderen heeft pas zin als de wand droog is en droog blijft: reken op 18 tot 32 euro per m2 inclusief 9 procent btw voor het opnieuw stucen van een wand in een woning ouder dan twee jaar.

Waarom zit er schimmel op je muur?

Schimmel groeit op een muur zodra de relatieve luchtvochtigheid bij het oppervlak langere tijd boven ongeveer 80 procent komt. Dat gebeurt in vier situaties. Ten eerste condensatie: warme, vochtige binnenlucht slaat neer op een koude wand, typisch achter een bank, in een hoek van een slecht geisoleerde buitenmuur of op de koudste plek van een slaapkamer. Ten tweede optrekkend vocht uit de fundering, vaak te herkennen aan een vochtige band tot ongeveer 50 tot 100 cm boven de vloer. Ten derde doorslaand vocht door een poreuze buitenmuur of een defect aan dakrand, kozijn of dakgoot. En ten vierde een lekkage, bijvoorbeeld van een leiding in de wand. De aanpak verschilt per oorzaak, dus dit vaststellen is geen bijzaak maar de eerste stap.

Hoe stel je de oorzaak vast?

De eenvoudigste test is een hygrometer in de ruimte plaatsen en een week meekijken. Blijft de luchtvochtigheid structureel boven 60 procent, dan is condensatie door te weinig ventilatie de meest waarschijnlijke oorzaak. Zit de schimmel vooral op koude buitenhoeken en achter meubels, dan wijst dat ook op condensatie. Loopt de schade als een band langs de onderkant van de wand en bladdert het stucwerk daar los, dan denk je eerder aan optrekkend vocht. Verkleuring rond een leidingtracé of onder een raam duidt op een lek. Twijfel je, dan meet een vochtspecialist of stukadoor met een vochtmeter het percentage in de ondergrond. Een gemetselde wand die boven ongeveer 4 procent vochtgehalte zit, is niet klaar om te stucen.

Schimmel verwijderen in 4 stappen

1. Ventileer en bescherm jezelf. Zet een raam open, gebruik handschoenen, een veiligheidsbril en een mondmasker (type FFP2). Dek de vloer af.
2. Maak de wand vochtig voor je schuurt. Droog schuren of stofzuigen verspreidt sporen door de hele ruimte. Neem de aanslag eerst nat af met een doek.
3. Behandel met een schimmelmiddel. Een kant-en-klare schimmelverwijderaar of een verdunde chlooroplossing werkt op vrijwel alle minerale ondergronden. Laat het middel de voorgeschreven tijd inwerken, meestal 10 tot 30 minuten, en neem daarna af met schoon water. Meng nooit chloor met azijn of ammonia.
4. Laat volledig drogen. Reken op enkele dagen tot enkele weken, afhankelijk van hoe diep het vocht zit. Pas daarna kun je verder met stucwerk of verf.

Loszittend, poederig of hol klinkend stucwerk krijg je niet schimmelvrij door te poetsen. Dat materiaal heeft vocht opgenomen en moet eraf tot op de steen.

Wanneer moet de muur opnieuw gestuct worden?

Opnieuw stucen is nodig zodra het bestaande stucwerk zijn samenhang kwijt is: het bladdert, klinkt hol als je erop tikt, of brokkelt af als je erover krabt met een schroevendraaier. Dat komt veel voor bij optrekkend vocht en langdurige lekkages, omdat zouten uit het vocht de gipslaag van binnenuit slopen. Een lichte oppervlakkige schimmelvlek op stevig stucwerk kun je vaak volstaan met reinigen, voorstrijken en overschilderen. Voor het herstellen van beschadigde plekken vind je richtprijzen op de kostenpagina; een volledige wand opnieuw vlak stucen ligt in de meeste woningen tussen 18 en 32 euro per m2 inclusief 9 procent btw, waarbij het verwijderen van oud stucwerk en het afvoeren van puin apart wordt gerekend. Wil je snel een indicatie voor je eigen oppervlakte, gebruik dan de calculator.

Voorstrijk en materiaalkeuze na schimmel

Een wand die schimmel heeft gehad, stuc je nooit direct over. Je brengt eerst een voorstrijkmiddel aan dat past bij de ondergrond: een dichtende variant op zuigende, poreuze steen, een grondlaag met kwartskorrel op gladde of harde ondergronden. Zonder voorstrijk trekt de steen het water te snel uit de stucmortel en krijg je scheuren of slechte hechting. Bij vochtbelaste wanden kiezen stukadoors vaak voor een cementgebonden of kalkgebonden mortel in plaats van gipsstuc, omdat gips vocht vasthoudt. Bij aanhoudend optrekkend vocht is een saneerpleister een optie: die laat de wand ademen en houdt zouten binnen de laag. Vraag je stukadoor expliciet welke opbouw hij voorstelt en waarom, dan weet je of het vochtprobleem echt is meegenomen.

Wanneer schakel je een stukadoor in?

Schakel een stukadoor of stucadoor in zodra er meer dan ongeveer een halve vierkante meter stucwerk los zit, als de schade over meerdere wanden loopt, of als je niet zeker weet of de ondergrond droog genoeg is. Een vakman meet het vochtpercentage, kiest de juiste voorstrijk en mortel en kan meestal ook zien of het probleem bouwkundig is. Verwacht geen vaste prijs op basis van een telefoontje: een eerlijke prijs komt na foto's of een opname ter plaatse. Zit de oorzaak buiten (dakgoot, kozijn, gevel), dan is eerst een aannemer of dakdekker aan zet en heeft stucwerk pas daarna zin.

Wat kost het bij elkaar?

De schoonmaak zelf doe je vaak zelf voor 10 tot 30 euro aan middelen inclusief btw. Loszittend stucwerk verwijderen en de wand opnieuw opbouwen kost, inclusief voorstrijk, meestal 25 tot 45 euro per m2 inclusief 9 procent btw, afhankelijk van dikte, hoogte en bereikbaarheid. Bij een woning jonger dan twee jaar geldt 21 procent btw; twijfel je over het tarief, lees dan de uitleg over btw op stucwerk. Het oplossen van de vochtbron is een aparte kostenpost die sterk verschilt per situatie, van een ventilatierooster van enkele tientjes tot injecteren van de fundering. Alle genoemde bedragen zijn indicaties tot een foto-check of opname.

Veelgestelde vragen

Kan ik over schimmel heen stucen?

Nee, over schimmel heen stucen werkt niet duurzaam. De schimmel zelf sterft grotendeels af zonder licht en lucht, maar de oorzaak (vocht) blijft aanwezig en tast de nieuwe laag van binnenuit aan. Bovendien hecht stucmortel slecht op een vettige, aangetaste ondergrond. Verwijder eerst de aanslag, behandel de wand met een schimmelmiddel, laat hem volledig drogen en breng dan pas voorstrijk en stucwerk aan. Is de wand nog vochtig omdat het vochtprobleem niet is opgelost, dan zie je binnen enkele maanden opnieuw vlekken door de verf komen. Meet het vochtgehalte van de ondergrond of laat dat door een stukadoor doen voordat je begint.

Welk middel werkt het beste tegen schimmel op de muur?

Voor minerale ondergronden zoals stucwerk, beton en baksteen werkt een kant-en-klare schimmelverwijderaar of een verdunde chlooroplossing van ongeveer 1 deel bleek op 10 delen water goed. Chloor doodt de schimmel en haalt de donkere kleur weg, maar dringt niet diep in de ondergrond. Zit de schimmel diep in poreus stucwerk, dan is verwijderen van de laag effectiever dan blijven behandelen. Azijn wordt vaak genoemd als milder alternatief en werkt op lichte aanslag, maar is minder betrouwbaar bij zwarte schimmel. Meng middelen nooit met elkaar, ventileer altijd en gebruik handschoenen, bril en een FFP2-masker. Neem de wand na het inwerken af met schoon water.

Hoe lang moet een muur drogen na schimmel voordat je kunt stucen?

Dat hangt af van hoe diep het vocht zit. Bij oppervlakkige condensatieschimmel is een wand vaak na 3 tot 7 dagen goed ventileren droog genoeg. Bij optrekkend of doorslaand vocht kan het drogen weken tot maanden duren, en pas nadat de oorzaak is verholpen. Een vuistregel voor metselwerk is ongeveer 1 cm droging per week onder normale omstandigheden. Betrouwbaar is alleen een meting: een stukadoor meet met een vochtmeter en werkt doorgaans pas als het vochtgehalte van de ondergrond onder ongeveer 4 procent zit. Verwarmen en ventileren samen werkt beter dan alleen de kachel hoger zetten, want warme lucht zonder afvoer verplaatst het vocht alleen naar een andere koude wand.

Wat kost het verwijderen van schimmel en opnieuw stucen van een wand?

De middelen om schimmel zelf te verwijderen kosten 10 tot 30 euro inclusief btw. Laat je loszittend stucwerk verwijderen en de wand opnieuw opbouwen, dan ligt dat inclusief voorstrijk meestal tussen 25 en 45 euro per m2 inclusief 9 procent btw bij een woning ouder dan twee jaar. Alleen vlak stucen op een gezonde ondergrond is goedkoper, ruwweg 18 tot 32 euro per m2 inclusief 9 procent btw. Het oplossen van de vochtbron staat daar los van en varieert van een ventilatierooster van enkele tientjes tot ingrijpender werk aan gevel of fundering. Vraag altijd om een prijs na foto's of opname, want hoogte, dikte en de staat van de ondergrond bepalen het eindbedrag.

Is schimmel op de muur schadelijk voor je gezondheid?

Schimmelsporen in de binnenlucht kunnen luchtwegklachten, hoesten en allergische reacties verergeren, vooral bij kinderen, ouderen en mensen met astma. Hoe groter het aangetaste oppervlak en hoe langer het aanwezig is, hoe hoger de blootstelling. Daarom is het advies om schimmel niet droog af te schuren of te stofzuigen zonder HEPA-filter: dan breng je juist veel sporen in de lucht. Maak de plek eerst vochtig, gebruik een FFP2-masker en ventileer tijdens en na het werk. Bij grote oppervlakken van meerdere vierkante meters, terugkerende schimmel of gezondheidsklachten in huis is het verstandig een vochtspecialist te laten meten in plaats van zelf te blijven schoonmaken.